गॅस्ट्रो पुन्हा परतला आहे आणि यावर्षी PCMC मध्ये त्याचा प्रभाव अधिक तीव्र आहे.

Something feels different this season.

Every June, I expect a handful of gastroenteritis cases at the clinic. Vomiting, loose motions, a listless child who just wants to sleep — this is the monsoon script I have read a hundred times. But what I and my colleagues across Pimpri Chinchwad are seeing right now is not routine. The numbers are up. The severity is up. And parents are genuinely scared, which is why I want to talk about this directly.

Hospitals and physicians across Pune and Pimpri Chinchwad reported a sharp increase in gastroenteritis cases over the past several weeks, with doctors noting an unusual number of patients developing serious complications including sepsis and acute kidney injury requiring intensive care. One physician in PCMC said he was seeing 20 to 24 gastroenteritis patients daily in his OPD alone. That is not normal. That is an outbreak.

या पावसाळ्यात काहीतरी वेगळं जाणवत आहे.

दरवर्षी जून महिन्यात, क्लिनिकमध्ये गॅस्ट्रोएन्टेरायटिसचे काही रुग्ण येतील अशी माझी अपेक्षा असते. उलट्या, जुलाब, फक्त झोपू इच्छिणारे सुस्त मूल — पावसाळ्यातील हे चित्र मी शंभर वेळा वाचले आहे. पण मी आणि पिंपरी चिंचवडमधील माझे सहकारी सध्या जे पाहत आहोत, ते नेहमीसारखं नाही. रुग्णांची संख्या वाढली आहे. त्याची तीव्रता वाढली आहे. आणि पालक खरोखरच घाबरले आहेत, म्हणूनच मला याबद्दल थेट बोलायचं आहे.

पुणे आणि पिंपरी चिंचवडमधील रुग्णालये आणि डॉक्टरांनी गेल्या काही आठवड्यांत गॅस्ट्रोएन्टेरायटिसच्या रुग्णांमध्ये मोठी वाढ झाल्याचे सांगितले आहे. डॉक्टरांच्या मते, सेप्सिस आणि तीव्र किडनी इंज्युरी यांसारख्या गंभीर गुंतागुंतीने ग्रस्त असलेल्या रुग्णांची संख्या असामान्य आहे, ज्यांना अतिदक्षता विभागाची गरज भासते. पिंपरी चिंचवडमधील एका डॉक्टरने सांगितले की, त्यांच्या एकट्या ओपीडीमध्ये दररोज २० ते २४ गॅस्ट्रोएन्टेरायटिसचे रुग्ण आढळत आहेत. हे सामान्य नाही. ही एक साथ आहे.

Your water purifier is probably not doing what you think it is.

This is the part most families do not hear, so I am going to say it plainly.

A study conducted by the National Institute of Virology, Pune — the same city we live in — evaluated eight domestic water purifiers widely used in Indian homes and found that most of them were inadequate against viruses. Only two out of eight technologies tested could completely remove Hepatitis E virus from water. A 2026 study from Chennai found that 31% of water samples collected after household RO treatment still contained E. coli. RO reduces contamination, but it does not eliminate it — especially when the machine is not maintained properly or when it is dealing with a sudden surge in contamination during monsoon.

That expensive purifier sitting on your kitchen counter may give you clean-tasting water. That does not mean it is giving you safe water.

तुमचा वॉटर प्युरिफायर कदाचित तुम्हाला वाटते तसे काम करत नसेल.

ही गोष्ट बहुतेक कुटुंबांना ऐकायला मिळत नाही, म्हणून मी ती स्पष्टपणे सांगणार आहे.

पुण्यातील राष्ट्रीय विषाणूविज्ञान संस्थेने (नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरोलॉजी) केलेल्या एका अभ्यासात - ज्या शहरात आपण राहतो त्याच शहरात - भारतीय घरांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या आठ घरगुती वॉटर प्युरिफायरचे मूल्यांकन केले आणि असे आढळले की त्यापैकी बहुतेक विषाणूंविरूद्ध अपुरे होते. चाचणी केलेल्या आठ तंत्रज्ञानांपैकी केवळ दोनच तंत्रज्ञान पाण्यातून हेपेटायटीस ई विषाणू पूर्णपणे काढून टाकू शकले. चेन्नईतील २०२६ च्या एका अभ्यासात असे आढळून आले की घरगुती आरओ (RO) प्रक्रियेनंतर गोळा केलेल्या ३१% पाण्याच्या नमुन्यांमध्ये अजूनही ई. कोलाय (E. coli) आढळले. आरओ (RO) प्रदूषण कमी करते, परंतु ते पूर्णपणे नाहीसे करत नाही - विशेषतः जेव्हा मशीनची योग्य देखभाल केली जात नाही किंवा पावसाळ्यात प्रदूषणात अचानक वाढ होते.

तुमच्या किचन काउंटरवर असलेला तो महागडा प्युरिफायर तुम्हाला स्वच्छ चवीचे पाणी देत ​​असेल. याचा अर्थ असा नाही की तो तुम्हाला सुरक्षित पाणी देत ​​आहे.

So what actually works? Here is the science, without the marketing.

Boiling. This is the oldest, cheapest, and most consistently effective method for household water treatment, and science still backs it completely. A 2025 study confirmed that boiling achieves near-complete elimination of coliform bacteria, E. coli, Salmonella, and virtually all bacterial pathogens. The WHO recommends bringing water to a rolling boil for one full minute — at altitudes above 2,000 metres it needs three minutes, but PCMC is not that. The main limitation is that boiling does not remove chemical contaminants and heavy metals. For microbial safety during an outbreak, nothing comes close.

Hollow fibre membrane filters and gravity-fed filters. The NIV Pune study found that these two technologies achieved a log reduction value of 6.53 for viruses — the only ones in the tested group to fully remove Hepatitis E. If you are buying a purifier or upgrading one, these are the technologies worth looking for. They are not the flashiest or the most advertised, but they are the ones that actually work against viruses.

UV purification. UV radiation inactivates bacteria, viruses, and protozoa effectively by damaging their DNA. It does not remove particles or chemicals, so it works best when water is already relatively clear and particle-free. A UV system combined with proper sediment pre-filtration is a reasonable household option. Without the pre-filtration step, turbid monsoon water can shield pathogens from the UV light.

Chlorination. Continuous chlorination at correct doses maintains residual protection in stored water for up to 21 days, with microbial elimination rates of 98 to 100%. Chlorine tablets are available at pharmacies. The limitation is taste, and the need to use the correct dose — too little does nothing, too much is its own problem.

What does NOT work adequately alone: Standard RO without additional UV or membrane filtration. Activated carbon filters alone. Sediment filters alone. Ceramic candle filters without proper maintenance. These reduce turbidity and improve taste but do not reliably eliminate viruses.

तर मग नक्की काय प्रभावी ठरते? हे आहे त्यामागील विज्ञान, कोणत्याही मार्केटिंगच्या जाहिरातींशिवाय.

उकळणे. घरगुती पाणी शुद्धीकरणासाठी ही सर्वात जुनी, सर्वात स्वस्त आणि सातत्याने सर्वात प्रभावी पद्धत आहे, आणि विज्ञान आजही याला पूर्णपणे पाठिंबा देते. २०२५ च्या एका अभ्यासाने याची पुष्टी केली आहे की उकळल्याने कोलिफॉर्म बॅक्टेरिया, ई. कोलाय, साल्मोनेला आणि अक्षरशः सर्व जिवाणूजन्य रोगजंतूंचे जवळजवळ संपूर्ण निर्मूलन होते. जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) पाणी पूर्ण एक मिनिट खळखळून उकळण्याची शिफारस करते — २,००० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर यासाठी तीन मिनिटे लागतात, पण पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका (PCMC) तितकी उंच नाही. याची मुख्य मर्यादा ही आहे की उकळल्याने रासायनिक दूषित घटक आणि जड धातू निघून जात नाहीत. साथीच्या आजाराच्या काळात सूक्ष्मजंतूंपासून सुरक्षिततेसाठी, याच्या जवळपास दुसरे काहीही येत नाही.

हॉलो फायबर मेंब्रेन फिल्टर्स आणि ग्रॅव्हिटी-फेड फिल्टर्स. एनआयव्ही पुणेच्या (NIV Pune) अभ्यासात असे आढळून आले की या दोन तंत्रज्ञानांनी विषाणूंसाठी ६.५३ चे लॉग रिडक्शन व्हॅल्यू (log reduction value) मिळवले — चाचणी केलेल्या गटातील हेपेटायटीस ई (Hepatitis E) पूर्णपणे काढून टाकणारे हे एकमेव तंत्रज्ञान होते. जर तुम्ही प्युरिफायर विकत घेत असाल किंवा जुना प्युरिफायर अपग्रेड करत असाल, तर ही अशी तंत्रज्ञानं आहेत ज्यांचा विचार करणे योग्य ठरेल. ते सर्वात आकर्षक किंवा सर्वाधिक जाहिरात केलेले नसतात, पण ते विषाणूंविरुद्ध खरोखरच काम करतात.

UV शुद्धीकरण. UV किरणोत्सर्ग जीवाणू, विषाणू आणि प्रोटोझोआ यांच्या DNA ला नुकसान पोहोचवून त्यांना प्रभावीपणे निष्क्रिय करतो. ते कण किंवा रसायने काढून टाकत नाही, त्यामुळे जेव्हा पाणी आधीच तुलनेने स्वच्छ आणि कणमुक्त असते तेव्हा ते सर्वोत्तम काम करते. योग्य गाळ पूर्व-गाळणीसह (sediment pre-filtration) UV प्रणाली हा एक वाजवी घरगुती पर्याय आहे. पूर्व-गाळणीच्या पायरीशिवाय, गढूळ पावसाळी पाणी रोगजनकांना UV प्रकाशापासून वाचवू शकते.

क्लोरिनेशन. योग्य मात्रेत सतत क्लोरिनेशन केल्याने साठवलेल्या पाण्यात २१ दिवसांपर्यंत अवशिष्ट संरक्षण टिकून राहते, ज्यामध्ये ९८ ते १००% सूक्ष्मजीव निर्मूलन होते. क्लोरीनच्या गोळ्या औषधालयांमध्ये उपलब्ध आहेत. याची मर्यादा म्हणजे चव आणि योग्य मात्रा वापरण्याची गरज — खूप कमी वापरल्यास काहीही होत नाही, आणि खूप जास्त वापरल्यास ती एक वेगळीच समस्या बनते.

एकटे काय पुरेसे काम करत नाही: अतिरिक्त UV किंवा मेम्ब्रेन फिल्ट्रेशनशिवाय सामान्य RO. केवळ ॲक्टिव्हेटेड कार्बन फिल्टर्स. केवळ गाळ फिल्टर्स. योग्य देखभालीशिवाय सिरॅमिक कँडल फिल्टर्स. यामुळे गढूळपणा कमी होतो आणि चव सुधारते, परंतु विषाणू पूर्णपणे नष्ट होत नाहीत.

The tank in your building — when did it last get cleaned?

The Chikhali society outbreak is a reminder of something PCMC officials said clearly: many outbreaks are not caused by the main supply being contaminated, but by dirty overhead water tanks in individual buildings. The standard practice of cleaning every three months is a minimum, not a target. During monsoon, when the supply itself is under stress, tank cleaning frequency should increase. The PCMC health department advises cleaning at least twice during the monsoon season.

तुमच्या इमारतीतील पाण्याची टाकी शेवटची कधी साफ केली होती?

चिखली सोसायटीमधील आजारांचा उद्रेक ही PCMC (पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका) अधिकाऱ्यांनी स्पष्टपणे मांडलेल्या एका गोष्टीची आठवण करून देणारी घटना आहे: अनेकदा आजारांचा प्रसार मुख्य जलपुरवठा दूषित झाल्यामुळे होत नाही, तर त्या-त्या इमारतींवरील पाण्याच्या टाक्या अस्वच्छ असल्यामुळे होतो. दर तीन महिन्यांनी टाकी साफ करण्याची पद्धत ही केवळ एक 'किमान आवश्यकता' आहे, ते काही अंतिम 'ध्येय' नाही. पावसाळ्यात, जेव्हा जलपुरवठा यंत्रणेवर ताण असतो, तेव्हा टाक्या साफ करण्याची वारंवारता वाढवली पाहिजे. PCMC आरोग्य विभाग पावसाळ्याच्या काळात किमान दोनदा टाक्या साफ करण्याचा सल्ला देतो. 

The simple rules this monsoon.

Boil your drinking water, especially if you live in a PCMC-area society that sources mixed supply. Keep ORS sachets stocked at home right now. Do not eat cut fruit or open food from street vendors during peak monsoon weeks. Wash hands before every meal and after every toilet visit — with soap, not just water. Know the signs of dehydration in your child.

And if something feels off — your child looks more tired than the gastro should explain, or the vomiting is not settling after 24 hours — please do not wait for the situation to announce itself. Come in. That is always the right call.

या पावसाळ्यात पाळण्याचे काही सोपे नियम:

पिण्याचे पाणी उकळून प्या; विशेषतः जर तुम्ही PCMC (पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका) क्षेत्रातील अशा गृहनिर्माण संस्थेत राहत असाल जिथे मिश्र पाणीपुरवठा (mixed supply) केला जातो. आत्ताच घरात ORS ची पाकिटे आणून ठेवा. पावसाळ्याच्या तीव्र काळात रस्त्यावरील विक्रेत्यांकडील कापलेली फळे किंवा उघडे अन्न खाणे टाळा. प्रत्येक जेवणापूर्वी आणि शौचालयात जाऊन आल्यानंतर हात साबणाने धुवा; केवळ पाण्याने धुणे पुरेसे नाही. आपल्या मुलांमधील निर्जलीकरणाची (dehydration) लक्षणे ओळखा.

आणि जर काहीतरी अस्वस्थ वाटत असेल — उदाहरणार्थ, मुलाला गॅस्ट्रोच्या आजारात अपेक्षित असते त्यापेक्षा जास्त थकवा जाणवत असेल किंवा २४ तासांनंतरही उलट्या थांबत नसतील — तर परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची वाट पाहू नका. त्वरित डॉक्टरांकडे जा. हाच नेहमी योग्य निर्णय ठरतो.

About the Author

Dr. Suhas Sodal, MBBS, MD (Pediatrics), brings over 15 years of experience caring for children in Pimple Gurav, Pimpri, and surrounding areas.
He specializes in pediatric infectious diseases, childhood allergies and asthma, vaccines, and nutrition.
Dr. Sodal has led multiple clinical trials on vaccine safety and efficacy, ensuring evidence-based care.
His passion for pediatric nutrition drives innovative, child-friendly dietary guidance rooted in Indian traditions.
Families in Pimple Gurav, Pimple Saudagar, Rahatani, Wakad, Aundh, Dapodi, Sangvi, Bhosari, Pimpri, and Vallabh Nagar trust his expertise.
He practices at IRA Children’s Clinic in Pimple Gurav, offering personalized treatment plans for every child.
Dr. Sodal’s holistic approach blends modern medicine with practical nutritional advice for optimal growth.
His clinic is known for compassionate care, helping children thrive through preventive and curative services.
Parents seeking reliable pediatric advice can reach IRA Children’s Clinic at 7276012600.
Dr. Sodal remains dedicated to advancing child health and wellness in the Pune region.

लेखकाबद्दल

डॉ. सुहास सोडल, एमबीबीएस, एमडी (बालरोगशास्त्र) यांना पिंपळे गुरव, पिंपरी आणि आसपासच्या परिसरातील मुलांची काळजी घेण्याचा १५ वर्षांहून अधिक अनुभव आहे.
ते बालरोग संसर्गजन्य रोग, बालपणीच्या ऍलर्जी आणि दमा, लस आणि पोषण या विषयांमध्ये तज्ज्ञ आहेत.
डॉ. सोडल यांनी लसीची सुरक्षितता आणि परिणामकारकता यावर अनेक क्लिनिकल चाचण्यांचे नेतृत्व केले आहे, ज्यामुळे पुराव्यावर आधारित काळजी सुनिश्चित होते.
बालरोग पोषणाबद्दलची त्यांची आवड भारतीय परंपरांमध्ये रुजलेली नाविन्यपूर्ण, बाल-अनुकूल आहार मार्गदर्शन करते.
पिंपळे गुरव, पिंपळे सौदागर, रहाटणी, वाकड, औंध, दापोडी, सांगवी, भोसरी, पिंपरी आणि वल्लभ नगरमधील कुटुंबे त्यांच्या कौशल्यावर विश्वास ठेवतात.
ते पिंपळे गुरव येथील इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिकमध्ये प्रॅक्टिस करतात, प्रत्येक मुलासाठी वैयक्तिकृत उपचार योजना देतात.
डॉ. सोडल यांचा समग्र दृष्टिकोन आधुनिक औषधांना इष्टतम वाढीसाठी व्यावहारिक पौष्टिक सल्ल्यासह एकत्रित करतो.
त्यांचे क्लिनिक दयाळू काळजीसाठी ओळखले जाते, प्रतिबंधात्मक आणि उपचारात्मक सेवांद्वारे मुलांना भरभराट करण्यास मदत करते.
विश्वसनीय बालरोग सल्ला मिळवणाऱ्या पालकांना इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिकशी ७२७६०१२६०० या क्रमांकावर संपर्क साधता येईल.
डॉ. सोडल पुणे प्रदेशात बाल आरोग्य आणि निरोगीपणा वाढवण्यासाठी समर्पित आहेत.

Disclaimer:

• The information provided in this blog post is for general knowledge and informational purposes only.
• It is not intended as a substitute for professional medical advice, diagnosis, or treatment.
• Always consult with a qualified healthcare provider for any health concerns or before making any decisions regarding your health or the health of your child.  
• The information in this blog post may change as new research and clinical experience accumulate.

काळजीपूर्वक लक्षात घ्या:

• या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती सामान्य ज्ञान आणि माहितीच्या उद्देशाने आहे.
• हे व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचे पर्याय म्हणून मानले जात नाही.
• आपल्या आरोग्याशी किंवा आपल्या मुलाच्या आरोग्याशी संबंधित कोणत्याही आरोग्य समस्यांसाठी किंवा कोणतेही निर्णय घेण्यापूर्वी नेहमी योग्य वैद्यकीय सेवा प्रदात्यांचा सल्ला घ्या.
• नवीन संशोधन आणि क्लिनिकल अनुभव जमा होतात तसे या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती बदलू शकते.