भारतीय बाळांसाठी लसीकरण वेळापत्रक: जन्मापासून ते ५ वर्षे (इंडियन अकादमी ऑफ पेडियाट्रिक्स)

Complete IAP Vaccination Schedule for Indian Babies: Birth to 5 Years

A clear, science-backed immunization plan shields children from serious infections and builds lifelong protection. The Indian Academy of Pediatrics schedule is followed here, covering all routine and optional vaccines up to age five.

Birth to 6 Weeks

• BCG: Single dose in the first day to prevent severe tuberculosis forms
• Hepatitis B (Dose 1): Within 24 hours of birth to block mother-to-child virus transmission

6, 10, 14 Weeks (Primary Series)

• DTP (Diphtheria–Tetanus–Pertussis): Three doses at 6, 10, 14 weeks
• IPV (Inactivated Polio Vaccine): Three doses co-administered with DTP
• Hib (Haemophilus influenzae b): Three doses to prevent meningitis and pneumonia
• Pneumococcal Conjugate Vaccine (PCV13): Three doses at 6, 10, 14 weeks to protect against pneumonia and invasive disease
• Rotavirus: Two or three doses depending on formulation, starting at 6 weeks to prevent severe diarrhea
• Hepatitis B (Dose 2, Dose 3): At 6 and 14 weeks for full newborn protection

9 Months

• Measles–Rubella (MR 1): First combined dose
• Typhoid Conjugate Vaccine (TCV 1): Single dose to guard against typhoid fever

12–15 Months

• MMR (Measles, Mumps, Rubella 2): Booster to ensure lasting immunity
• Varicella (Dose 1): Single dose for chickenpox prevention
• PCV Booster: A fourth pneumococcal dose at 12 months
• Hepatitis A (Dose 1, Dose 2): Two doses six months apart to protect the liver

15–18 Months

• Varicella (Dose 2): Second dose at 18 months for stronger immunity
• DTP Booster (DTaP/DT): One booster to maintain diphtheria and tetanus defenses
• IPV Booster: Single booster to reinforce polio immunity

2 Years

• Typhoid Booster: Given as needed, usually at 2 years for continued protection
• Influenza Vaccine: Annual dose starting at 6 months and continued each year

2–5 Years

• DT (Diphtheria–Tetanus) Booster: Every three to five years for sustained toxin neutralization
• Polio Booster: Oral or inactivated, per pediatrician’s advice

Beyond 5 Years

• Influenza Vaccine: Annual dose continued each year through at least the eighth birthday
• Typhoid Booster: Repeat at 5 years or as recommended based on risk factors

Additional Recommended Vaccines

• Meningococcal: One or two doses from age 2, depending on risk factors, to prevent meningitis outbreaks
• Japanese Encephalitis: Two doses four weeks apart in endemic regions, plus booster after one year, to protect the central nervous system
• HPV: From age 9–14 for girls and boys, two doses six months apart, to prevent cervical and other HPV-related cancers

Practical Tips

1. Vaccination Record: Maintain a stamped card and log every visit
2. Appointment Planning: Book before due dates to allow for rescheduling
3. Comfort Measures: Offer breast- or bottle-feeding during and after the shot; use gentle skin massage
4. Side-Effect Management: Expect mild fever or soreness. Use age-appropriate fever reducer if recommended

By following this scientifically validated schedule—with annual flu shots, varicella booster, and typhoid boosters—younger children gain layered protection against life-threatening diseases. For personalized guidance or reminders, reach out to IRA Children’s Clinic—where every shot is delivered with care and expertise.

Complete IAP लस मार्गदर्शक: जन्म ते ५ वर्षे

विज्ञानपुरते समर्थन केलेली ही लस योजना मुलांना गंभीर संसर्गांपासून सुरक्षित ठेवते आणि आजीवन संरक्षणाची पायाभूत तयारी करते. भारतीय बालरोग अकादमी (IAP) च्या मार्गदर्शनानुसार खालील सर्व नियमित व ऐच्छिक लसींचा तपशील दिला आहे.

जन्म ते ६ आठवडे

• BCG: जन्माच्या पहिल्या दिवशी एक मात्रा, क्षयरोगाच्या गंभीर स्वरूपापासून संरक्षणासाठी
• हेपाटायटीस B (पहिली मात्रा): जन्मानंतर २४ तासांत दिली जाते, आईतून बाळाला विषाणू संक्रमण रोखण्यासाठी

६, १०, १४ आठवडे (प्राथमिक क्रम)

• DTP (डिफ्थीरिया–टेटनस–परटसिस): ६, १०, १४ आठवड्यांत तीन मात्रा
• IPV (निष्क्रिय पोलिओ लस): DTP सोबत तीन मात्रा
• Hib (हिमोफिलस इन्फ्लुएंझा b): मेनिन्जाईटीस व न्यूमोनियापासून बचावासाठी तीन मात्रा
• PCV13 (निमोनियाकोककाल संयुग्म लस): निमोनिया व आंतरनिवासी आजारांपासून बचावासाठी ६, १०, १४ आठवड्यांत तीन मात्रा
• रोटाव्हायरस: इतकेच की दोन किंवा तीन मात्रा, ६ आठवड्यांपासून तीव्र अतिसारापासून बचावासाठी
• हेपाटायटीस B (दुसरी व तिसरी मात्रा): ६ व १४ आठवड्यांत दीली जाते

९ महिने

• मीजल्स–रुबेला (MR 1): एकत्रित पहिली मात्रा
• टायफॉइड संयुग्म लस (TCV 1): एक मात्रा टायफॉइड तापापासून संरक्षणासाठी

१२–१५ महिने

• MMR (मीजल्स, मंप्स, रूबेला 2): बूस्टर लस, दीर्घकालीन प्रतिकारशक्तीसाठी
• व्हेरिसेला (पहिली मात्रा): चिकनपॉक्स प्रतिबंधासाठी
• PCV बूस्टर: १२ महिन्यांवर चौथी निमोनियाकोककाल मात्रा
• हेपाटायटीस A (पहिली व दुसरी मात्रा): दोन मात्रा सहा महिन्यांच्या अंतराने यकृत संरक्षणासाठी

१५–१८ महिने

• व्हेरिसेला (दुसरी मात्रा): १८ महिन्यांवर मजबूत प्रतिकारशक्तीसाठी
• DTP बूस्टर (DTaP/DT): डिफ्थीरिया व टेटनस प्रतिकारशक्तीसाठी एक मात्रा
• IPV बूस्टर: पोलिओ प्रतिबंध मजबूत करण्यासाठी एक मात्रा

२ वर्षे

• टायफॉइड बूस्टर: गरजेनुसार, बहुतेकदा २ वर्षांनंतर सुरक्षा टिकवण्यासाठी
• इन्फ्लुएंझा लस: ६ महिन्यांपासून वार्षिक एक मात्रा

२–५ वर्षे

• DT (डिफ्थीरिया–टेटनस) बूस्टर: तीन ते पाच वर्षांनी एक मात्रा
• पोलिओ बूस्टर: वैद्यांचे सल्ल्यानुसार मौखिक किंवा निष्क्रिय लस

५ वर्षांनंतर

• इन्फ्लुएंझा लस: निरन्तर वार्षिक मात्रा, किमान आठव्या वाढदिवसापर्यंत
• टायफॉइड बूस्टर: ५ वर्षांनंतर पुनरावृत्ती, जोखीमानुसार

इतर शिफारसी

• मेंनिन्जोकोक्कल लस: जोखीमानुसार २ वर्षांनंतर एक किंवा दोन मात्रा मेनिन्जाइटिस प्रतिबंधासाठी
• जपानी एन्सेफलायटिस लस: एन्डेमिक क्षेत्रात चार आठवड्यांच्या अंतराने दोन मात्रा, नंतर एका वर्षानंतर बूस्टर
• HPV लस: ९–१४ वर्षांच्या मुली व मुलांना, सहा महिन्यांच्या अंतराने दोन मात्रा, गर्भाशयाच्या कँसर व इतर रोगांपासून बचावासाठी

सोयीस्कर टिपा

1. लसींची नोंदपत्रिका: सर्व भेटींची मुर्दबंद नोंद ठेवा
2. अपॉइंटमेंट नियोजन: प्रत्येक लस आरक्षित करा
3. आरामदायक उपाय: लसीच्या वेळी आणि नंतर स्तनपान/बोतलबंद भोजन, सौम्य त्वचा मालिश
4. साइड-इफेक्ट व्यवस्थापन: किंचित ताप किंवा दुखणं सामान्य, वैयक्तिक लहानांकरिता प्रति-वेदनाशक वापर

ही विज्ञानाने सिद्ध केलेली पूर्ण लस योजना पाळून मुलांना बालपणात गंभीर आजारांपासून दर्जेदार संरक्षण मिळेल. वैयक्तिक मार्गदर्शनासाठी इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिक यांचा संपर्क करा—प्रत्येक लस काळजीपूर्वक व तज्ज्ञांच्या हातांनी दिली जाते!

We at IRA Children’s Clinic take care of health needs of pediatric age group, from birth till 18 years. Dr. Suhas Sodal is MBBS MD Pediatrics with vast experience in this field of Pediatrics. He is regarded as best child specialist doctor / Pediatrician in Pimple Gurav and nearby areas. At IRA Children’s Clinic we take care of all the vaccinations as we provide all the world class vaccines. Vaccination is provided for all age groups.

इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिकमध्ये आम्ही जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंतच्या बालरोग वयोगटातील लोकांच्या आरोग्याच्या गरजांची काळजी घेतो. डॉ. सुहास सोडल हे एमबीबीएस एमडी पेडियाट्रिक्स आहेत ज्यांना या क्षेत्रात मोठा अनुभव आहे. त्यांना पिंपळे गुरव आणि जवळपासच्या भागातील सर्वोत्तम बालरोग तज्ञ डॉक्टर / बालरोगतज्ञ म्हणून ओळखले जाते. इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिकमध्ये आम्ही सर्व लसीकरणांची काळजी घेतो कारण आम्ही सर्व जागतिक दर्जाच्या लसी पुरवतो. सर्व वयोगटातील लोकांसाठी लसीकरण केले जाते.

Disclaimer:

• The information provided in this blog post is for general knowledge and informational purposes only.
• It is not intended as a substitute for professional medical advice, diagnosis, or treatment.
• Always consult with a qualified healthcare provider for any health concerns or before making any decisions regarding your health or the health of your child.  
• The information in this blog post may change as new research and clinical experience accumulate.

काळजीपूर्वक लक्षात घ्या:

• या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती सामान्य ज्ञान आणि माहितीच्या उद्देशाने आहे.
• हे व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचे पर्याय म्हणून मानले जात नाही.
• आपल्या आरोग्याशी किंवा आपल्या मुलाच्या आरोग्याशी संबंधित कोणत्याही आरोग्य समस्यांसाठी किंवा कोणतेही निर्णय घेण्यापूर्वी नेहमी योग्य वैद्यकीय सेवा प्रदात्यांचा सल्ला घ्या.
• नवीन संशोधन आणि क्लिनिकल अनुभव जमा होतात तसे या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती बदलू शकते.