प्रक्रिया केलेले अन्न आणि अति-प्रक्रिया केलेले अन्न: प्रत्येक भारतीय पालकांना काय माहित असले पाहिजे

What Is Processed Food?

Let me explain this simply. Processed food is anything that has been changed from its original form. When you cook dal with spices, you’re processing it at home. When a company takes wheat, adds water, salt, and bakes it into bread in a factory, they’re processing it too. Both are processed. The difference is the level of processing and what gets added.
Processed foods are not automatically bad. Canned tomatoes, unsalted nuts, pasteurized milk, and frozen vegetables are all processed. They’ve been treated to last longer or to be safer. Your family has been eating processed food forever.
The real problem is ultra-processed food. That’s a different animal.

प्रक्रिया केलेले अन्न म्हणजे काय?

मी हे सोप्या भाषेत समजावून सांगतो. प्रक्रिया केलेले अन्न म्हणजे असे काहीही, ज्यामध्ये त्याच्या मूळ स्वरूपापासून बदल केला गेला आहे. जेव्हा तुम्ही डाळ मसाल्यांसोबत शिजवता, तेव्हा तुम्ही घरीच त्यावर प्रक्रिया करत असता. जेव्हा एखादी कंपनी गहू घेऊन, त्यात पाणी आणि मीठ घालून कारखान्यात त्याची ब्रेड बनवते, तेव्हा ते देखील त्यावर प्रक्रिया करत असतात. दोन्ही प्रक्रिया केलेले आहेत. फरक फक्त प्रक्रियेच्या पातळीत आणि त्यात काय मिसळले जाते यात आहे.
प्रक्रिया केलेले पदार्थ आपोआपच वाईट नसतात. डबाबंद टोमॅटो, मीठ नसलेले सुका मेवा, पाश्चराइज्ड दूध आणि गोठवलेल्या भाज्या या सर्व प्रक्रिया केलेल्या आहेत. त्या जास्त काळ टिकाव्यात किंवा सुरक्षित राहाव्यात यासाठी त्यांच्यावर प्रक्रिया केली जाते. तुमचे कुटुंब पूर्वीपासूनच प्रक्रिया केलेले अन्न खात आले आहे.
खरी समस्या अति-प्रक्रिया केलेल्या अन्नाची आहे. ती एक वेगळीच गोष्ट आहे.

What Is Ultra-Processed Food?

Ultra-processed foods are industrial creations. They’re not made from simple ingredients you’d find in your kitchen. Instead, they’re made in factories using refined ingredients and chemicals designed to make them taste amazing, last forever, and make you want more.
Ultra-processed foods contain five or more ingredients. Most of them are things you’ve never heard of. Emulsifiers, preservatives, artificial colors, flavor enhancers, hydrogenated oils. These foods are engineered to be hyper-palatable. That means they’re designed to make your child’s brain go crazy for them.
In India, these are the foods your child sees everywhere. Kurkure chips. Maggi noodles. Frooti and Slice drinks. Britannia biscuits. Pizzas from chains. Sugary cereals. Energy drinks marketed as healthy.
The FSSAI classifies these. India’s Indian Council of Medical Research puts them on the ultra-processed list.

अल्ट्रा-प्रोसेस्ड अन्न म्हणजे काय?

अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थ हे औद्योगिक निर्मिती आहेत. ते तुमच्या स्वयंपाकघरात आढळणाऱ्या साध्या घटकांपासून बनवलेले नसतात. त्याऐवजी, ते कारखान्यांमध्ये परिष्कृत घटक आणि रसायने वापरून बनवले जातात, जेणेकरून त्यांची चव अप्रतिम लागेल, ते जास्त काळ टिकतील आणि तुम्हाला ते पुन्हा पुन्हा खाण्याची इच्छा होईल.
अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थांमध्ये पाच किंवा अधिक घटक असतात. त्यापैकी बहुतेक गोष्टींची नावे तुम्ही कधीही ऐकलेली नसतील. इमल्सीफायर, प्रिझर्व्हेटिव्ह, कृत्रिम रंग, फ्लेवर वाढवणारे पदार्थ, हायड्रोजनेटेड तेल. हे पदार्थ अतिशय चविष्ट बनवण्यासाठी तयार केले जातात. याचा अर्थ असा आहे की, ते तुमच्या मुलाच्या मेंदूला त्यांच्यासाठी वेड लागावे अशा प्रकारे डिझाइन केलेले असतात.
भारतात, हेच ते पदार्थ आहेत जे तुमचे मूल सर्वत्र पाहते. कुरकुरे चिप्स. मॅगी नूडल्स. फ्रूटी आणि स्लाइस पेये. ब्रिटानिया बिस्किटे. चेन रेस्टॉरंटमधील पिझ्झा. साखरयुक्त तृणधान्ये. आरोग्यदायी म्हणून विकली जाणारी एनर्जी ड्रिंक्स.
FSSAI (भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण) यांचे वर्गीकरण करते. भारताची इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) त्यांना अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थांच्या यादीत समाविष्ट करते.

Examples are…..

Bakery & Snacks: Mass-produced bread, biscuits, cakes, pastries, chips, fried snacks (samosas, pakoras).
Drinks: Carbonated soft drinks, energy drinks, sweetened milk drinks, packaged fruit juices, instant coffee.
Dairy & Alternatives: Commercially produced cheese, butter with additives, protein powders, milk powders.
Breakfast Items: Sugary breakfast cereals, RTE/RTC mixes (like instant poha, upma, idli mix).
Convenience Meals: Frozen foods with additives, instant noodles, packaged soups, RTE curries (like butter chicken).
Meats & Plant-Based Alternatives: Nuggets, sausages, plant-based meats, soy chunks.
Condiments: Jams, sauces, mayonnaise.

उदाहरणे आहेत.....

बेकरी आणि स्नॅक्स: मोठ्या प्रमाणावर उत्पादित ब्रेड, बिस्किटे, केक, पेस्ट्री, चिप्स, तळलेले पदार्थ (समोसे, पकोडे).
पेये: कार्बोनेटेड शीतपेये, एनर्जी ड्रिंक्स, गोड दुधाची पेये, पॅकेज केलेले फळांचे रस, इन्स्टंट कॉफी.
दुग्धजन्य पदार्थ आणि पर्याय: व्यावसायिकरित्या उत्पादित चीज, भेसळयुक्त लोणी, प्रोटीन पावडर, दूध पावडर.
न्याहारीचे पदार्थ: साखरयुक्त ब्रेकफास्ट सिरियल्स, तयार-खाण्यासाठी/तयार-करण्यासाठीचे मिश्रण (जसे की इन्स्टंट पोहे, उपमा, इडली मिक्स).
सुविधाजनक जेवण: भेसळयुक्त गोठवलेले पदार्थ, इन्स्टंट नूडल्स, पॅकेज केलेले सूप, तयार-खाण्यासाठीच्या भाज्या (जसे की बटर चिकन).
मांस आणि वनस्पती-आधारित पर्याय: नगेट्स, सॉसेज, वनस्पती-आधारित मांस, सोया चंक्स.
मसाले आणि चटण्या: जॅम, सॉस, मेयोनीज.

The Key Difference You Should Understand

A homemade roti with dal is processed but healthy. It’s made from simple ingredients. Your child’s body recognizes it as food.
A packaged biscuit is ultra-processed. It sits in a factory where machines combine refined flour, refined oils, sugar, salt, emulsifiers, artificial flavors, and preservatives. Your child eats it and feels full for five minutes, then hungry again. The food doesn’t satisfy. It’s designed to make you crave more.
One fills your child. The other sells your child more products.

तुम्ही समजून घेतले पाहिजे असा मुख्य फरक

डाळीसोबतची घरगुती पोळी प्रक्रिया केलेली असली तरी आरोग्यदायी असते. ती साध्या घटकांपासून बनवलेली असते. तुमच्या मुलाचे शरीर तिला अन्न म्हणून ओळखते.
एक पॅकेज केलेला बिस्किट हा अति-प्रक्रिया केलेला पदार्थ आहे. तो कारखान्यात तयार होतो, जिथे यंत्रे परिष्कृत पीठ, परिष्कृत तेल, साखर, मीठ, इमल्सीफायर, कृत्रिम फ्लेवर्स आणि संरक्षक पदार्थ एकत्र मिसळतात. तुमचे मूल ते खाते आणि पाच मिनिटांसाठी पोट भरल्यासारखे वाटते, आणि नंतर पुन्हा भूक लागते. ते अन्न समाधान देत नाही. ते तुम्हाला आणखी खाण्याची इच्छा निर्माण करण्यासाठीच तयार केलेले असते.
एक गोष्ट तुमच्या मुलाचे पोट भरते. दुसरी गोष्ट तुमच्या मुलाला अधिक उत्पादने विकते.

Why Is Ultra-Processed Food So Hazardous?

The health risks are real and serious. Indian doctors are seeing problems they didn’t see ten years ago.

Childhood Obesity
A 2021 survey found that 93% of Indian children aged 9 to 14 eat packaged ultra-processed foods and sugary drinks every week. Fifty-three percent consume them daily. These children are gaining weight at alarming rates.
Childhood obesity in India jumped from 2.1% in 2016 to 3.4% in 2021. That’s a 62% increase in just five years. Experts predict it will grow at 9.1% per year until 2035 if nothing changes.
Your child gets fat early. Then they carry that weight into adulthood.
Type 2 Diabetes in Teenagers
Ten years ago, we rarely saw type 2 diabetes in Indian children. Now I see it. I see kids aged 14 and 15 on diabetes medication.
Ultra-processed foods are full of refined sugars and refined carbohydrates. Your child’s pancreas works overtime making insulin. Over time, their body stops listening to insulin. That’s insulin resistance. Then comes diabetes.
Once you have it, it’s hard to reverse.
Fatty Liver Disease
This one scares me. Doctors are finding fat inside children’s livers. It’s from eating too much ultra-processed food.
This used to be a problem only in adults who drank too much alcohol. Now we see it in kids who never touched alcohol. Just ate too many chips and sugary drinks.
Mental Health Problems
Latest research shows high ultra-processed food consumption links to depression, anxiety, and behavioral problems in children. Some studies found it affects ADHD. Others found it impacts cognitive development in 4 to 7-year-olds.
Your child’s brain is developing. What they eat matters for how it develops.
The mechanism is real. These foods damage the gut bacteria that influence your child’s mood and brain. They trigger inflammation in the brain. They mess with chemicals that regulate emotions.
Dental Problems
Sugary ultra-processed foods destroy teeth. Every dentist in India sees it. Cavities in toddlers. Rotting teeth in school children.
Sugar feeds the bacteria in your child’s mouth. These bacteria produce acid. Acid destroys enamel. Soon the tooth is gone.
Sleep Problems and Hyperactivity
Blue light from screens plus sugar in ultra-processed foods equals sleepless nights. Your child is overstimulated. Hyperactive. Can’t focus in school. Can’t sleep at night.

अल्ट्रा-प्रोसेस्ड अन्न इतके धोकादायक का आहे?

याचे आरोग्यावरील धोके खरे आणि गंभीर आहेत. भारतीय डॉक्टरांना अशा समस्या दिसत आहेत, ज्या त्यांनी दहा वर्षांपूर्वी पाहिल्या नव्हत्या.

बालपणातील लठ्ठपणा
२०२१ च्या एका सर्वेक्षणानुसार, ९ ते १४ वयोगटातील ९३% भारतीय मुले दर आठवड्याला पॅकेज केलेले अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थ आणि साखरयुक्त पेये खातात. ५३ टक्के मुले दररोज त्यांचे सेवन करतात. या मुलांचे वजन चिंताजनक दराने वाढत आहे.
भारतातील बालपणातील लठ्ठपणाचे प्रमाण २०१६ मधील २.१% वरून २०२१ मध्ये ३.४% पर्यंत वाढले आहे. म्हणजेच, केवळ पाच वर्षांत ६२% वाढ झाली आहे. जर काही बदल झाले नाहीत, तर २०२५ पर्यंत दरवर्षी ९.१% दराने त्यात वाढ होईल, असा अंदाज तज्ञांनी वर्तवला आहे.
तुमचे मूल लहानपणीच लठ्ठ होते. आणि मग तेच वजन प्रौढपणातही कायम राहते
किशोरवयीन मुलांमधील टाईप २ मधुमेह
दहा वर्षांपूर्वी, भारतीय मुलांमध्ये टाईप २ मधुमेह क्वचितच दिसून येत असे. आता मी तो पाहतो. मी १४ आणि १५ वर्षांच्या मुलांना मधुमेहाची औषधे घेताना पाहतो.
अति-प्रक्रिया केलेले पदार्थ शुद्ध साखर आणि शुद्ध कर्बोदकांनी भरलेले असतात. तुमच्या मुलाचे स्वादुपिंड इन्सुलिन बनवण्यासाठी अतिरिक्त काम करते. कालांतराने, त्यांचे शरीर इन्सुलिनचे ऐकणे थांबवते. यालाच इन्सुलिन प्रतिरोध म्हणतात. आणि मग मधुमेह होतो.
एकदा हा आजार झाला की, तो बरा करणे कठीण असते.
फॅटी लिव्हर रोग
ही गोष्ट मला घाबरवते. डॉक्टरांना मुलांच्या यकृतामध्ये चरबी आढळत आहे. हे जास्त प्रमाणात अल्ट्रा-प्रोसेस्ड अन्न खाल्ल्यामुळे होत आहे.
ही समस्या पूर्वी फक्त जास्त मद्यपान करणाऱ्या प्रौढांमध्येच दिसून येत होती. आता आपण ही समस्या अशा मुलांमध्येही पाहतो, ज्यांनी कधीही दारूला स्पर्श केलेला नाही. त्यांनी फक्त खूप जास्त चिप्स आणि साखरयुक्त पेये खाल्ली आहेत.
मानसिक आरोग्याच्या समस्या
नवीनतम संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थांच्या उच्च सेवनाचा संबंध मुलांमधील नैराश्य, चिंता आणि वर्तणुकीच्या समस्यांशी आहे. काही अभ्यासांमध्ये असे आढळले आहे की याचा एडीएचडीवर परिणाम होतो. इतरांना असे आढळले आहे की याचा ४ ते ७ वर्षे वयोगटातील मुलांच्या संज्ञानात्मक विकासावर परिणाम होतो.
तुमच्या मुलाचा मेंदू विकसित होत आहे. तो कसा विकसित होतो यासाठी ते काय खातात हे महत्त्वाचे आहे.
यामागील यंत्रणा खरी आहे. हे पदार्थ आतड्यातील जीवाणूंना नुकसान पोहोचवतात, जे तुमच्या मुलाच्या मनःस्थितीवर आणि मेंदूवर परिणाम करतात. ते मेंदूमध्ये दाह निर्माण करतात. ते भावनांचे नियमन करणाऱ्या रसायनांमध्ये गडबड करतात.
दंत समस्या
साखरयुक्त प्रक्रिया केलेले पदार्थ दात खराब करतात. भारतातील प्रत्येक दंतवैद्य हे पाहतो. लहान मुलांच्या दातांना कीड लागणे. शालेय मुलांचे दात सडणे.
साखर तुमच्या मुलाच्या तोंडातील जीवाणूंना पोषण देते. हे जीवाणू आम्ल तयार करतात. आम्ल दातांवरील इनॅमल नष्ट करते. लवकरच दात खराब होतो.
झोपेच्या समस्या आणि अतिचंचलता
स्क्रीनमधून निघणारा निळा प्रकाश आणि प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमधील साखर यांचा परिणाम म्हणजे निद्रानाश. तुमचे मूल अतिउत्तेजित होते. अतिचंचल होते. शाळेत लक्ष केंद्रित करू शकत नाही. रात्री झोपू शकत नाही.

The Few Benefits That Exist (And They’re Rare)

I want to be honest. Some ultra-processed foods aren’t completely terrible.
A whole-grain bread fortified with iron and B vitamins isn’t ideal, but it’s better than refined white bread. A plain yogurt fortified with vitamin D is processed, but it has probiotics and protein. A breakfast cereal with whole grains and low sugar provides quick nutrition for a rushing family.
The key word is low sugar. Low salt. Low bad fats. These are exceptions. Most ultra-processed foods are the opposite.
The real benefit of ultra-processed food is convenience. Your child wants lunch at 1 pm. You have no time to cook. A cup noodle is ready in three minutes. That’s the honest truth. It’s convenient. But convenient doesn’t mean healthy.

अस्तित्वात असलेले काही फायदे (आणि ते दुर्मिळ आहेत)

मला प्रामाणिकपणे सांगायचे आहे. काही अति-प्रक्रिया केलेले पदार्थ पूर्णपणे वाईट नसतात.
लोह आणि बी जीवनसत्त्वांनी समृद्ध असलेली संपूर्ण धान्याची ब्रेड आदर्श नसली तरी, ती शुद्ध पांढऱ्या ब्रेडपेक्षा चांगली आहे. व्हिटॅमिन डी ने समृद्ध केलेले साधे दही प्रक्रिया केलेले असले तरी, त्यात प्रोबायोटिक्स आणि प्रथिने असतात. संपूर्ण धान्य आणि कमी साखर असलेले नाश्त्याचे धान्य घाईत असलेल्या कुटुंबासाठी त्वरित पोषण प्रदान करते.
मुख्य शब्द आहे कमी साखर. कमी मीठ. कमी वाईट चरबी. हे अपवाद आहेत. बहुतेक अति-प्रक्रिया केलेले पदार्थ याच्या अगदी उलट असतात.
अति-प्रक्रिया केलेल्या अन्नाचा खरा फायदा म्हणजे सोयीस्करपणा. तुमच्या मुलाला दुपारी १ वाजता जेवण हवे आहे. तुमच्याकडे स्वयंपाक करायला वेळ नाही. एक कप नूडल्स तीन मिनिटांत तयार होतात. हेच खरे सत्य आहे. ते सोयीस्कर आहे. पण सोयीस्कर म्हणजे आरोग्यदायी नव्हे.

What Should Your Child Eat Instead?

Fresh. Whole. Home-cooked. Simple.
A bowl of dal with rice. Rotis and sabzi. Milk with turmeric. Fresh fruits. Boiled eggs. Paneer homemade or from a trusted vendor. Moong sprouts. Seasonal vegetables. Home-made idli. Dosa made at home.
These foods are processed by you at home. Your child’s body knows what to do with them. They satisfy hunger. They provide real nutrition. Your child eats, feels full, and stays full for hours.

त्याऐवजी तुमच्या मुलाने काय खावे?

ताजे. पौष्टिक. घरगुती. साधे.
डाळ-भात. पोळी-भाजी. हळद घातलेले दूध. ताजी फळे. उकडलेली अंडी. घरी बनवलेले किंवा विश्वासार्ह विक्रेत्याकडून घेतलेले पनीर. मुगाची मोड आलेली उसळ. हंगामी भाज्या. घरगुती इडली. घरी बनवलेला डोसा.
हे पदार्थ तुम्ही घरीच तयार करता. तुमच्या मुलाच्या शरीराला ते कसे पचवायचे हे माहित असते. ते भूक भागवतात. ते खरे पोषण देतात. तुमचे मूल खाते, त्याचे पोट भरते आणि त्याला तासन्तास पोट भरल्यासारखे वाटते.

Keep a Close Eye on Your Child’s Intake

The sugar addiction is real. Your child will beg for these foods. Friends eat them. Advertisements show them as normal. School snacks include them.
Watch how much your child consumes. Check package labels for sugar content. Notice how your child acts after eating ultra-processed foods. More hyperactive? More irritable? Difficulty sleeping?
Notice their skin. More acne? Eczema flare-ups? These are signs the body is struggling.
Have conversations. Explain why homemade food matters. Let them help cook. Make it interesting. Make it a family value, not a punishment.
If your child gets too attached to these foods, talk to your pediatrician. Sometimes it indicates food addiction. Sometimes it masks nutritional deficiency or emotional issues.
Be the adult in the room. Your child’s brain is developing. Their habits form now. What you allow today becomes their lifestyle tomorrow.
The food industry spends crores on marketing to make your child want their products. You have something more powerful. You have love and authority. Use it.

तुमच्या मुलाच्या आहारावर बारीक लक्ष ठेवा.

साखरेचे व्यसन ही एक खरी गोष्ट आहे. तुमचे मूल या पदार्थांसाठी हट्ट करेल. त्याचे मित्र हे पदार्थ खातात. जाहिरातींमध्ये ते पदार्थ सामान्य असल्याचे दाखवले जाते. शाळेच्या नाश्त्यामध्येही त्यांचा समावेश असतो.
तुमचे मूल किती प्रमाणात खात आहे यावर लक्ष ठेवा. पदार्थांच्या पॅकेजवरील साखरेचे प्रमाण तपासा. प्रक्रिया केलेले पदार्थ खाल्ल्यानंतर तुमचे मूल कसे वागते याकडे लक्ष द्या. जास्त चंचल होते का? जास्त चिडचिडे होते का? झोपायला त्रास होतो का?
त्यांच्या त्वचेकडे लक्ष द्या. चेहऱ्यावर जास्त मुरूम येतात का? एक्झिमाचा त्रास वाढतो का? ही चिन्हे दर्शवतात की शरीराला त्रास होत आहे.
त्यांच्याशी संवाद साधा. घरगुती अन्न का महत्त्वाचे आहे हे समजावून सांगा. त्यांना स्वयंपाक करायला मदत करू द्या. ते मनोरंजक बनवा. याला कुटुंबाचे एक मूल्य बनवा, शिक्षा नाही.
जर तुमचे मूल या पदार्थांच्या खूप आहारी गेले असेल, तर तुमच्या बालरोगतज्ञांशी बोला. कधीकधी हे अन्नाच्या व्यसनाचे लक्षण असू शकते. कधीकधी यामुळे पौष्टिकतेची कमतरता किंवा भावनिक समस्या लपवल्या जातात.
घरातील जबाबदार व्यक्ती बना. तुमच्या मुलाच्या मेंदूचा विकास होत आहे. त्यांच्या सवयी आताच तयार होतात. तुम्ही आज ज्या गोष्टींना परवानगी देता, त्या उद्या त्यांची जीवनशैली बनतात.
अन्न उद्योग तुमच्या मुलाला त्यांची उत्पादने हवीशी वाटावीत यासाठी मार्केटिंगवर कोट्यवधी रुपये खर्च करतो. तुमच्याकडे त्याहून अधिक शक्तिशाली गोष्ट आहे. तुमच्याकडे प्रेम आणि अधिकार आहे. त्याचा वापर करा.

About the Author

Dr. Suhas Sodal, MBBS, MD (Pediatrics), brings over 15 years of experience caring for children in Pimple Gurav, Pimpri, and surrounding areas.
He specializes in pediatric infectious diseases, childhood allergies and asthma, vaccines, and nutrition.
Dr. Sodal has led multiple clinical trials on vaccine safety and efficacy, ensuring evidence-based care.
His passion for pediatric nutrition drives innovative, child-friendly dietary guidance rooted in Indian traditions.
Families in Pimple Gurav, Pimple Saudagar, Rahatani, Wakad, Aundh, Dapodi, Sangvi, Bhosari, Pimpri, and Vallabh Nagar trust his expertise.
He practices at IRA Children’s Clinic in Pimple Gurav, offering personalized treatment plans for every child.
Dr. Sodal’s holistic approach blends modern medicine with practical nutritional advice for optimal growth.
His clinic is known for compassionate care, helping children thrive through preventive and curative services.
Parents seeking reliable pediatric advice can reach IRA Children’s Clinic at 7276012600.
Dr. Sodal remains dedicated to advancing child health and wellness in the Pune region.

लेखकाबद्दल

डॉ. सुहास सोडल, एमबीबीएस, एमडी (बालरोगशास्त्र) यांना पिंपळे गुरव, पिंपरी आणि आसपासच्या परिसरातील मुलांची काळजी घेण्याचा १५ वर्षांहून अधिक अनुभव आहे.
ते बालरोग संसर्गजन्य रोग, बालपणीच्या ऍलर्जी आणि दमा, लस आणि पोषण या विषयांमध्ये तज्ज्ञ आहेत.
डॉ. सोडल यांनी लसीची सुरक्षितता आणि परिणामकारकता यावर अनेक क्लिनिकल चाचण्यांचे नेतृत्व केले आहे, ज्यामुळे पुराव्यावर आधारित काळजी सुनिश्चित होते.
बालरोग पोषणाबद्दलची त्यांची आवड भारतीय परंपरांमध्ये रुजलेली नाविन्यपूर्ण, बाल-अनुकूल आहार मार्गदर्शन करते.
पिंपळे गुरव, पिंपळे सौदागर, रहाटणी, वाकड, औंध, दापोडी, सांगवी, भोसरी, पिंपरी आणि वल्लभ नगरमधील कुटुंबे त्यांच्या कौशल्यावर विश्वास ठेवतात.
ते पिंपळे गुरव येथील आयआरए चिल्ड्रन्स क्लिनिकमध्ये प्रॅक्टिस करतात, प्रत्येक मुलासाठी वैयक्तिकृत उपचार योजना देतात.
डॉ. सोडल यांचा समग्र दृष्टिकोन आधुनिक औषधांना इष्टतम वाढीसाठी व्यावहारिक पौष्टिक सल्ल्यासह एकत्रित करतो.
त्यांचे क्लिनिक दयाळू काळजीसाठी ओळखले जाते, प्रतिबंधात्मक आणि उपचारात्मक सेवांद्वारे मुलांना भरभराट करण्यास मदत करते.
विश्वसनीय बालरोग सल्ला मिळवणाऱ्या पालकांना इरा चिल्ड्रन्स क्लिनिकशी ७२७६०१२६०० या क्रमांकावर संपर्क साधता येईल.
डॉ. सोडल पुणे प्रदेशात बाल आरोग्य आणि निरोगीपणा वाढवण्यासाठी समर्पित आहेत.

Disclaimer:

• The information provided in this blog post is for general knowledge and informational purposes only.
• It is not intended as a substitute for professional medical advice, diagnosis, or treatment.
• Always consult with a qualified healthcare provider for any health concerns or before making any decisions regarding your health or the health of your child.  
• The information in this blog post may change as new research and clinical experience accumulate.

काळजीपूर्वक लक्षात घ्या:

• या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती सामान्य ज्ञान आणि माहितीच्या उद्देशाने आहे.
• हे व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचे पर्याय म्हणून मानले जात नाही.
• आपल्या आरोग्याशी किंवा आपल्या मुलाच्या आरोग्याशी संबंधित कोणत्याही आरोग्य समस्यांसाठी किंवा कोणतेही निर्णय घेण्यापूर्वी नेहमी योग्य वैद्यकीय सेवा प्रदात्यांचा सल्ला घ्या.
• नवीन संशोधन आणि क्लिनिकल अनुभव जमा होतात तसे या ब्लॉग पोस्टमधील माहिती बदलू शकते.